Камил хәзрәт Сәмигуллин: Нинди хис соң ул мәхәббәт?

7 Октября 2017

Укылган: 680 тапкыр

Кешеләр гасырлар дәвамында мәхәббәт турында язса да, әлеге серле феномен тирәсендә кайнар бәхәсләр әле дә тынмый. Психологлар, шагыйрь һәм язучылар, физиологлар, фәлсәфәчеләр һәм кеше рухының башка инженерлары мәхәббәткә билгеләмә бирергә тырыша. Кайберләре бер-берсен тулыландыра, ә еш кына аларның фикерләре тамырдан аерылып тора. Мин дә Аллаһы Тәгалә тарафыннан кешегә бирелгән иң зур бүләк – ярату серен ачарга омтылыш ясап карарга булдым. Әйдәгез, мәхәббәт турында сөйләшик әле. Мөселманнарга хас, мәңгелек ярату хакында...
Нинди хис соң ул – мәхәббәт? Күпләр әлеге сүзләрне әйтә, әмма барысы да бу рухи халәтне башыннан кичерми. «Ярату» дигәндә, «җенси якынлык»ны күздә тоталар яки аны бер-береңә ияләшү белән бутыйлар. Хәер, бер-береңә ияләшүгә караганда, нәфрәт мәхәббәткә күбрәк тә охшаган.

Мәхәббәт башка бер әйбердә эреп югалырга әзер булуны аңлата. Әгәр ихластан яратасың икән, димәк, үзеңне югалту никадәр әһәмиятсез бер әйбергә әйләнсә, кеше синең өчен шулкадәр кадерлегә әверелә дигән сүз. Ярату – бернинди шартларга карамыйча бирелү ул. Әгәр һичьюгы бер шарт кына кала икән, димәк, башка кеше түгел, син үзең мөһимрәк. Димәк, син һаман тормышның төп мәгънәсе булып каласың, ә икенче берәү бары тик чарага әверелә. Син аннан файдаланасың, эксплуатациялисең, анда канәгатьлек табарга телисең – әмма үзең төп максат булып каласың.

Шундый бер гыйбарә бар – ярата белү. Ә сез беләсезме, ни өчен әлеге сәләт бөтен кешегә дә бирелмәгән? Чөнки бу хистән куркалар. Мәхәббәт болай ди: башканы максат итеп куй, ә үзең анда эреп югал. Бер гарәп шагыйре ихлас мәхәббәтен түбәндәгечә белдергән:

َوَ َمَا ﹶَاََنا ﹺباﹾَلَباِغِي َعَﹶلي اﹾلُحُبِّ رُشَْوَﹰة ضَعِيٌفٌ هًُوًي يبَْغَي عَﹶليِْهِ
ﹶثوَاٌبٌ

«Мин үз мәхәббәтем өчен ниндидер ришвәт, ниндидер түләү, кара-каршы хис һәм ниндидер бүләк тә өмет итмим. Чөнки мондый мәхәббәт көчсез була һәм озакка бармый».

Кешенең мәхәббәткә ихтыяҗы никадәр зур булуын кем яхшырак беләдер – сөю утында яна, әллә бу хистән мәхрүм кешеме – анысы билгеле түгел. Ул ни өчен кирәк дигәндә, әгәр кеше чын мәхәббәтен очратмый икән, ул аңа алмаш эзли башлый. Башта син көчле теләкне мәхәббәт дип атыйсың, аннары – бер-береңә ияләшүне. Шуны танырга кирәк: хәтта ялган мәхәббәт тә канәгатьлек хисе бирә. Иртәме-соңмы син аның ялган икәнлеген аңлыйсың. Үз-үзеңә: «Мәхәббәт вәгъдә ителгән рәхәтлек бирмәде, киресенчә, мин тагын да бәхетсез, мескенгә әверелдем», дип әйтәсең һәм үзеңне алданган, өмете өзелгән кеше дип хис итәсең.

Ялган мәхәббәтнең төп сәбәбе – үз нәфесеңне тыя белмәү. Нәфес болай ди: башкаларны буйсындыр, юл бирмә, аны үз колыңа әверелдер. Мәхәббәт исә сине сөйгәнең кочагында эретә, бер-береңне кайгырту шатлыгы бүләк итә. Ялган мәхәббәт өметеңне өзгәч, ярату хисе дә кими. Әйтик, сезнең кайчан да булса үз автомобильләренә гашыйк кешеләрне күргәнегез бармы? Аллаһы Тәгалә болай дигән:

Сынар өчен күңел сөйгән нәрсәләрдән: хатыннар, балалар, сыер, кәҗә кебек дүрт аяклы хайваннар, җыйган алтын, көмешләр һәм зиннәтләнгән йөгерек атлар һәм иген кебек нәрсәләр Аллаһыдан кешеләргә сөекле ителде. Бу нәрсәләр дөнья тереклеге, ләкин барчасы бетәчәк, алар аз нәрсәләрдер, аларны һәм дөньяны калдырып, Аллаһыга кайтырсыз. Әгәр Коръән белән гамәл кылып, әзерләнеп барсагыз, иң яхшы урын Аллаһы хозурында. (Әл Гыймран сүрәсе, 14)

Кешенең чын мәхәббәт объекты нәрсә соң? Чын мөселман кешесе безне юктан бар кылган Аллаһы Тәгалә һәм аның илчесе Мөхәммәд Пәйгамбәрдән (с.г.в.с.) дә артыграк беркемне дә яратмый. Әмма аның йөрәгендә башка төрле мәхәббәт тә яши: әти-әнисенә, балаларына, тормыш иптәшенә, дусларына... карата булган ярату. Һәм ниһаять, Аллаһы Тәгалә безнең күңелләребезгә тормышны, дөньяны, яшьлекне, бөтен матур әйберне ярату хисе салып калдырган. Ул чагында нигә соң безнең йөрәгебездә берьюлы берничә объектка карата ярату хисләре урын алган һәм ни өчен мәхәббәт безнең ихтыярга бәйле түгел? Укучының башында, беренче чиратта, әнә шундыйрак сораулар туадыр, мөгаен.

Мөселман кешесе үз йөрәгендә Аллаһы Тәгаләгә карата мәхәббәткә урын бушату өчен кемне яки нәрсәнедер яратудан ваз кичмәскә тиеш. Гап-гади хакыйкатьне аңларга кирәк: бөтен нәрсәне дә Аллаһы Тәгаләгә мәхәббәт күзлеге аша яратырга кирәк. Әйтик, тәмле ризык һәм җимешләрне Ходай биргән бүләк дип кабул иткән кебек. Ул чагында мәхәббәт Аллаһы Тәгаләгә карата хөрмәт һәм Аны ихлас ярату билгесе булачак, теләк һәм нәфестән саклаячак. Аллаһы Тәгалә хакына мәхәббәт һәрвакытта да чын, ул юкка чыкмый һәм өметне өзми. Ул - мәңгелек.

Бөек галим һәм суфи Али Хәйдәр Ахискави көннәрдән беркөнне шундый хәлгә юлыккан. Галим янына аннан дәресләр алырга, мөрит булырга теләгән бер егет килгән. «Кемне дә булса яратканың булдымы?» - дип сораган аннан Ахискави. «Юк», - дип җавап биргән егет. «Әгәр мәхәббәтнең нәрсә икәнен дә белмисең икән, Аллаһы Тәгаләне ничек яратырсың соң?» - дигән суфи. Сөекле Пәйгамбәребезне (с.г.в.с.) беркайчан да догадан калдырмагыз.

Әй, Ходаем! Үзеңнең һәм Сине яраткан башка кешеләрнең мәхәббәтеннән ташлама.
(Тирмизи, Әхмәд)

Фикерләр








Дин

Коръән кыйссалары: Сөеклеләр һәм көнчеләр турында (дәвамы)

Бу язмада мин иң маҗаралы һәм мавыктыргыч Коръән кыйссаларының берсе турында - Йосыф галәйһиссәлам турында бәян итәм. Аны үзенең бертуган көнче абыйлары коега ташлый. Аннары вакыйгалар ничек дәвам итә соң?

Дин

Фәния Хуҗахмәт: Намаз укыган кешенең аягы да бик бай кешенең битеннән чистарак була

Бабай әйтә: “Хәзерге яшьләр яклау эзли. Яшьләр дин белән кызыксына, мавыга... Ә менә минем үземнең, өлкән кеше буларак, дингә кайтуым икенче төрлерәк, үткәннәр турында уйлану рәвешендә бара, чөнки, олыгая барган саен, тормыш мәгънәсе турында күбрәк уйланасың бит. Нормаль кеше иртәме, соңмы дингә килә. Ул аңа килми кала алмый...”

Дин

Коръән кыйссалары: Сөеклеләр һәм көнчеләр турында

Коръән ул – гади генә китап түгел, ул вакытлар узуга бәйле булмаган һәм барлык мөселманнар тарафыннан яратылып укыла торган әсәр. Ул һәр укучысының шәхесен формалаштыра һәм аның рухи дәрәҗәсен күтәрә. Әмма Кәлам шәрифтә сөйләнгән күпсандагы вакыйгаларның мәгънәләренә төшенү, аларны сиземләү һәм аңлау сәләте һәр кешегә дә бирелми. Шуңа күрә, мин әлеге китап буенча үземнең белемнәремне уртаклашырга телим, ә яхшылык һәм яманлык, дөреслек һәм ялган арасындагы каршылыклар турында мавыктыргыч һәм гыйбрәтле хикәятләр анда бихисап. 

БАШКА ЯҢАЛЫКЛАР

Интертат.ру / Intertat.ru © 2001 - 2018 Әлеге ресурста 16+ категорияләренә керүче мәгълүмат булырга мөмкин

"ТАТМЕДИА" АҖ филиалы "Татар-информ" мәгълүмат агентлыгының Интертат.ру / Intertat.ru республика электрон газетасы редакциясе".

Адрес: 420066, Казан, Декабристлар ур., 2нче йорт. Телефон: +7 (843) 222-0-999 (1304)
E-mail: info@tatar-inform.tatar

Персонал данные

Генераль директор Садыйков Шамил Мөхәммәт улы.
Баш редактор Латыйпов Рәмис Нурмөхәммәт улы.
Шеф-редактор Исмәгыйлева Алсу Җәүдәт кызы

Гаммәви матбугат чарасын теркәү турындагы таныклык Россиянең элемтә, мәгълүмати технологияләр һәм гаммәви коммуникацияләрне күзәтчелек хезмәте тарафыннан 2012 елның 10нчы маенда бирелде. Таныклыкның номеры - ЭЛ № ФС77-49790.
Материалларны тулысынча яки өлешчә куллану бары тик редакциядән язмача рөхсәт булганда гына мөмкин.
"Татмедиа" республика матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр агентлыгы ярдәме белән чыгарыла